Bạch Thoại Phật Pháp Video - Quyển 4 - Tập 111

TẬP 111 : SỰ GIẢI THOÁT CỦA GIÁC NGỘ

Bài giảng Bạch thoại Phật pháp | ngày 19/01/2021 

Hôm nay, chúng ta tiếp tục nói về Bạch thoại Phật pháp.

Là người học Phật, chúng ta phải hiểu về nhân duyên, biết rõ căn nguyên, cần khơi dậy bản tính của mình, và sử dụng nền tảng đã có để tiếp tục học Phật và tu tâm. Người học Phật cần biết rằng không được để “tàng thức” (A-lại-da thức) của mình trở nên ô uế. Tàng thức thường bị bao quanh bởi những quầng sáng thiện và ác. Nếu một ý nghĩ xấu cứ luôn hiện diện trong tâm, nó sẽ đi vào A-lại-da thức, và trong đó, những vọng niệm và tạp niệm sẽ trỗi dậy. Vì vậy, đôi khi một người khi phiền não, cả tâm trí và cuộc sống của họ sẽ trở nên hỗn loạn, bởi vì trong tàng thức của họ, các vọng niệm và tạp niệm không ngừng nổi lên. Khi đó, họ không thể ngồi yên, đứng yên được nữa, và bắt đầu cảm thấy tâm loạn, ánh sáng bản tính của họ bị che mờ.

Do đó, quý vị sẽ thấy khi một người bị loạn, trí tuệ của họ cũng biến mất. Họ không biết phải làm thế nào và cũng không thể nghĩ ra được cách giải quyết, vì đó là sự che khuất. Cũng giống như ánh sáng mặt trời chiếu vào, nó có thể chiếu sáng cho mọi người, làm ấm tất cả mọi người, nhưng nếu quý vị ở trong nhà và đóng kín cửa sổ, quý vị không muốn đón nhận ánh sáng mặt trời, thì ánh sáng đó sẽ bị che khuất khỏi quý vị. Vì vậy, chỉ khi tàng thức của quý vị trong sạch, không có chướng ngại (tàng thức thật sạch sẽ, như Phật pháp thường dạy rằng trong tâm thức không có hận thù, oán giận, tham lam, sân hận, si mê), thì mọi thứ mới có thể chiếu sáng và quý vị mới có thể phát ra ánh sáng Phật, soi rọi bản tính của mình.

Đây là điều chúng ta thường nói: chỉ khi ánh sáng Phật hiển hiện, quý vị mới có tương lai sáng rực rỡ. Nếu quý vị không thấy được ánh sáng, nghĩa là quý vị chưa có ánh sáng Phật. Giống như hôm nay quý vị không thấy được mặt trời, quý vị không biết được tương lai sáng ngời là như thế nào. Nếu hôm nay quý vị không thấy ánh sáng, điều đó có nghĩa là quý vị đã bị che khuất – ánh sáng mặt trời bị che mờ bởi chính quý vị. Mỗi chúng ta thực tế đều có thể đón nhận ánh sáng mặt trời, đều có thể tìm thấy ánh sáng Phật, nhưng một số người vì quá ô uế, bị bao quanh bởi quầng sáng ác nghiệp trong tàng thức, nên họ không thể đón nhận ánh sáng Phật và cũng không tìm thấy ánh sáng.

Đó là điều sư phụ muốn nói với mọi người, người học Phật và tu tâm cần học cách đưa tâm hồn mình trở về trạng thái bản chất ban đầu. Trở về trạng thái bản chất ban đầu là gì? Ví dụ, khi còn nhỏ quý vị rất tốt bụng, nhìn thấy bạn bè bị ngã bạn sẽ khóc, “Ôi, chảy máu rồi”, quý vị sẽ cảm thấy đau lòng. Dần dần, quý vị trở nên giận dữ hơn. Khi lớn lên, quý vị càng trở nên vô tình và vô nghĩa hơn. Phật pháp giúp quý vị tìm lại sự thiện lương vốn có trong lòng mình. Khi quý vị học Phật, quý vị sẽ cảm thấy đau lòng khi người khác bị tổn thương, thể hiện sự bi mẫn đồng cảm sâu sắc. Dần dần, quý vị hiểu rằng nếu nhìn thấy đồng nghiệp hoặc bạn bè bị thương hay bị xe đụng, quý vị sẽ cảm thấy đau lòng. Vậy thì, tâm của quý vị có trở về với trạng thái thiện lương ban đầu không – một trái tim không bị vấy bẩn? Chúng ta thường nói, tâm của trẻ nhỏ là không bị ô nhiễm. Khi chúng ta sống càng lâu, tâm ta càng bị vấy bẩn. Tìm lại ánh sáng ban đầu của mình, đó chính là hồi quang phản chiếu.

Chúng ta phải hiểu chân lý của Đức Phật. Đức Phật dạy chúng ta không nên rơi vào những thị phi của con người trong cõi đời này. Ngài cho chúng ta thấy rằng thế giới này là ảo tưởng, là trống không, và khuyên chúng ta phá bỏ những vọng niệm và vọng tâm trong lòng mình, bởi vì tất cả đều là giả dối. Đức Phật nói rằng, dù quý vị có nhiều của cải đến đâu, cuối cùng quý vị cũng sẽ mất hết. Ngài khuyên chúng ta không nên mộng tưởng, vì đời người như giấc mộng phù du, như bóng nước, như sương mai, như tia chớp. Quý vị nên nhận thức như vậy. "Như thị" chính là chân thực, thực sự hiện hữu.

Con người thường sinh ra vọng tưởng vì những gì không đạt được thì muốn có, những gì không làm được thì muốn làm, nên từ đó mới sinh ra vọng tưởng, vọng niệm và vọng động. Quý vị thử nghĩ mà xem, nếu quý vị không nghĩ bậy, quý vị có hành động không? Hôm nay hành động của quý vị rất xấu xa, và hành động đó là kết quả của vọng tưởng trong tâm mà sinh ra vọng động. Hôm nay quý vị đùa cợt một câu không đứng đắn với một cô gái, nếu trong lòng bạn không nghĩ đến, miệng quý vị có nói ra không? Quý vị nói ra điều đó, nghĩa là trong lòng quý vị đã nghĩ đến, và từ đó vọng động trong lòng quý vị đã sinh ra, nên vọng niệm của quý vị đã tồn tại.

Vì vậy, Phật thường nhắc nhở chúng ta phải soi chiếu lại tâm mình, tìm kiếm xem ánh sáng Phật bên trong ở đâu? Ánh sáng Phật nằm trong bản tính của chúng ta. Khi mới sinh ra, ta vẫn còn chút lương tâm, nhưng tại sao càng lớn lên, con người lại càng trở nên xấu xa hơn? Một đứa trẻ, khi bố mẹ đưa đi xe buýt, nó sẽ nói: "Mẹ ơi, đừng không mua vé cho con nhé", đứa trẻ hiểu được rằng không nên làm mất mặt trước mọi người; nhưng người mẹ lại lén lút đẩy đứa trẻ vào đám đông, cố gắng để người bán vé không nhìn thấy và tiết kiệm được một vé. Vậy nên, chúng ta cần tìm lại bản tính ban sơ của mình, trong sáng như một đứa trẻ, đó chính là ánh sáng Phật bên trong chúng ta, phản chiếu để tiêu diệt những suy nghĩ tranh đấu với người khác và lén lút trục lợi từ họ.

Chúng ta cần chứng đắc tam ma đề, tức là phải chứng đắc diệu tâm của Niết Bàn, cần giác ngộ hoàn toàn. Ở cõi người này, nếu quý vị trục lợi từ người khác một chút, có ý nghĩa gì không? Liệu quý vị có thể phát tài không? Nếu hôm nay quý vị kinh doanh với người khác và lén lút tính thêm chút tiền, khi người ta phát hiện ra, việc làm ăn của quý vị sẽ không còn nữa. Tại sao quý vị không thể sống ngay thẳng, trung thực? Có những người đàn ông về nhà lén lút lấy tiền hoặc điều chỉnh sổ sách của vợ, nhưng trong thâm tâm, người vợ đều hiểu rõ: “Anh là loại đàn ông như vậy, sớm muộn gì tôi cũng sẽ không cần anh nữa.” Quý vị đừng nghĩ người ta là kẻ ngốc. Diệu tâm của quý vị ở đâu? Diệu tâm chính là sự chân thực. Hôm nay tôi đối xử chân thực với người khác, người khác nhất định sẽ chân thực với tôi. Nếu hôm nay quý vị nhờ ai đó làm việc, người ta sẽ giúp quý vị một cách chân thành; nhưng nếu quý vị nhờ người đó mà lại che đậy, giấu diếm, không nói thật, khi người ta biết được, liệu họ có thực sự muốn giúp bạn không? Vì vậy, "diệu tâm" chính là chân thực.

Hy vọng mọi người hiểu được Niết Bàn là gì, hiểu rằng thế giới này cuối cùng tất cả đều là trống rỗng, và rồi mọi thứ đều không còn. Khi tất cả đều không còn, chẳng phải đó là sự trở về bản tính ban đầu sao? Chẳng phải đó là Niết Bàn sao? Chẳng phải quý vị đã đạt đến giác ngộ rồi sao? Đó chẳng phải là điều Phật pháp gọi là "Chánh pháp nhãn tạng" sao? Hy vọng mọi người hiểu thế nào là "chánh", "Chánh pháp nhãn tạng" chính là dạy bạn phải luôn tiến về phía trước trên con đường chính đạo. Quý vị thử nghĩ xem, học Phật có bao giờ học sai đường không? Có những người chấp trước, học sai đường, có đúng không?

Người học Phật chúng ta phải thực sự hiểu rõ chân lý của việc làm người ở cõi trần. Quý vị bận rộn cả đời, cuối cùng chẳng phải nhận ra sự khổ và vô thường sao? Quý vị khổ cực cả đời, cuối cùng chẳng nhận lại được gì, chẳng phải là trống rỗng sao? Cuộc đời của quý vị chẳng phải chỉ kết thúc trong sự vô thường đó sao? Hãy thử nghĩ mà xem, mỗi ngày trên thế giới có bao nhiêu người phải chết, những người đó thậm chí không biết họ đã đến cõi đời này để làm gì, và rồi cuộc đời của họ đã kết thúc, vì quá vô thường.

Vì vậy, chúng sinh từ vô thuỷ đến nay luôn trong trạng thái vô minh. Quý vị thấy đấy, từ khi sinh ra, chúng ta chẳng biết gì, đến thế gian này mà chưa hiểu được điều gì thì đã phải rời đi, đó chính là vô minh đi theo quý vị suốt cuộc đời, không hiểu gì cả. Những người không hiểu đạo lý, có đáng thương không? Những người không thể nghĩ thông suốt, có đáng thương không? Vô minh và tự tính, sư phụ muốn nói với các con, luôn tồn tại đồng thời và cùng nhau hiện hữu. Khi quý vị sinh ra, vô minh có, nhưng tự tính của quý vị cũng tồn tại cùng lúc. Vì vậy, Phật pháp gọi đó là "cụ sinh vô minh" – cùng sinh ra một lúc. Không phải là quý vị có Phật tính rồi sau đó mới sinh ra vô minh – không phải vậy, bởi vì chúng tồn tại đồng thời. Vấn đề là quý vị tìm đến Phật pháp hay tìm đến vô minh. Giống như một đứa trẻ khi sinh ra, nó có thể tiếp nhận cả thiện niệm và ác niệm cùng một lúc. Nếu quý vị tiếp nhận ác niệm, quý vị sẽ trở thành một đứa trẻ xấu; nếu quý vị tiếp nhận thiện niệm, quý vị sẽ trở thành một đứa trẻ ngoan, nên điều này rất công bằng. Vậy tại sao cùng là một đứa trẻ, khi lớn lên lại chọn những con đường đời hoàn toàn khác nhau? Đó là vì bạn vô minh đến mức nào và sở hữu Phật tính ra sao.

Vì vô minh, con người đôi khi thường cho rằng ý nghĩ của mình là đúng, “Tôi làm thế này là đúng”. Rõ ràng quý vị đã khiến bản thân lầm lạc, nhưng lại không nhận ra, cho đến khi quý vị làm sai, nhưng vẫn không cảm thấy gì. Vì thế, khổ đau của con người chính là ở chỗ sống trong sự lầm lạc mà không giác ngộ. Quý vị thử nghĩ mà xem, con người hiện nay đang theo đuổi điều gì? Họ đều đang theo đuổi những thứ không thể theo họ mãi mãi, bao gồm cả tình cảm, tài sản, danh tiếng, địa vị – tất cả đều là lầm lạc. Những gì quý vị theo đuổi đều không thể mãi mãi bên cạnh quý vị, trong khi những thứ thực sự gắn bó với linh hồn bạn mãi mãi, quý vị lại không giác ngộ, quý vị không nhận ra tầm quan trọng của chúng.

Vì vậy, con người đang theo đuổi cảnh trần. Quý vị thấy đấy, con người có đáng thương không? Ở cõi đời này, để giữ thể diện, người ta đánh nhau, cãi nhau, tranh giành nhau; để khoe rằng gia đình mình có tiền, người ta thậm chí đi vay tiền để mua sắm cho bằng bạn bằng bè. Quý vị thử nghĩ xem, có phải vậy không? Bao nhiêu người tổ chức đám cưới phô trương, không có tiền nhưng vẫn đi vay, và sau khi cưới xong thì nợ nần chồng chất. Đây chẳng phải là "theo đuổi cảnh trần" sao? Lại ví dụ như một đứa trẻ rất nghịch ngợm, thường xuyên trêu chọc người khác, nó cảm thấy rất vui, nghĩ rằng mình làm như vậy là đúng. Lớn lên, nó dần dần thích trêu ghẹo, hãm hại người khác, và từ đó trở thành một đứa trẻ xấu. Có phải nó vô minh không? Nhưng trong sự vô minh, nó lại nghĩ mình đúng, và cảm thấy rất vui. Tất cả những điều này đều do bản tính tham, sân, si của con người tạo ra nghiệp, vì vậy nhất định sẽ nhận quả báo. Ngay cả trong ngày nay, nhiều người học Phật cũng thích chọc ngoáy người khác, thích châm biếm, thích chế giễu người khác, và họ cảm thấy rất vui, nhưng thực ra họ đang vô minh. Họ gây ra đau khổ cho người khác, nhưng cuối cùng chắc chắn họ sẽ chịu quả báo. Bất kỳ hành động hay lời nói nào làm tổn thương người khác, kể cả suy nghĩ, đều sẽ nhận quả báo, cuối cùng chính quý vị sẽ phải gánh chịu quả báo, đó chính là "thiên võng khôi khôi". Vì vậy, Phật pháp gọi đó là "nghiệp chủng tự nhiên", tức là nghiệp tự nhiên hình thành.  Quý vị cảm thấy rất vui khi chế giễu người khác,  quý vị đã gieo mầm nghiệp, và tự nhiên nó sẽ hình thành "nghiệp chủng". Vậy nên, có người không hề biết rằng chế giễu người khác là sai, lại còn nghĩ mình rất thông minh. Người ta không nghĩ ra điều đó nhưng anh ta lại nói ra được, người ta không làm được nhưng anh ta lại làm được. Nghiệp chủng của anh ta đã trở nên xấu đi, xấu đi một cách tự nhiên mà anh ta không nhận ra, sống trong sự vô minh.

Người tu tâm trước tiên phải hiểu thế nào là tu tâm, cần hiểu rằng không thể tu tập một cách mù quáng.  Quý vị nghĩ rằng ngồi trước Phật đọc kinh là đang tu tâm sao? Tâm  quý vị không biết đã trôi đi đâu rồi.  Quý vị nghĩ rằng quỳ lạy Bồ Tát là đang tu tâm sao? Dù  quý vị có lạy, nhưng hồn phách đã bay mất,  quý vị không có tâm tinh tấn, không có tâm sám hối, đó là đang tu sai lệch.  Quý vị bận rộn không ngừng, ngày nào cũng làm như đang tạo công đức – đó là tu mù quáng. Tập luyện cái gì? Ngồi thiền.  Quý vị ngồi đó mà tâm trí trống rỗng, đó gọi là chân tu; nhưng nếu ngồi đó mà tâm trí đầy rẫy tạp niệm, thì dù  quý vị có tu bao nhiêu năm, dù có thiền tập bao nhiêu lâu, trong Phật pháp gọi đó là "sai lầm".

Vì vậy, một người mà không thay đổi quan niệm của mình, dù sống bao nhiêu năm nữa, những quan niệm hèn hạ sẽ mãi đeo bám tâm hồn họ. Tại sao có những người đàn ông kết hôn ba, bốn lần, nhưng vẫn cảm thấy không có người phụ nữ nào tốt? Bởi vì trong tâm họ nghĩ rằng "khi em đã lấy anh, em phải phục vụ anh, phải chăm sóc anh, phải làm nhiều việc, em nên giống như một nô lệ mà phục tùng". Chính quan niệm này khiến anh ta có thể kết hôn năm lần, mười lần mà vẫn không tìm được một người vợ hiền. Quan niệm hèn hạ đã trói buộc bản tính của anh ta, khiến anh không thể thấy được bản tính chân thật của mình, không thể tìm được ánh sáng. Do đó, nếu không thay đổi quan niệm sai lầm, dù sống bao nhiêu năm đi nữa, con người vẫn không thay đổi, và khi chết đi họ vẫn như vậy, vì vô minh đã đeo bám họ suốt cuộc đời.

Vì vậy, Bồ Tát dạy rằng chúng ta phải tu để gột sạch những cặn bã trong tâm. Thế nào là cặn bã? "Ô uế" là sự nhiễm bẩn,  quý vị biết những điều không tốt mà sao vẫn làm? "Cặn bã" chính là nghiệp chướng đã hình thành, là những thứ bẩn thỉu. Chẳng lẽ  quý vị không biết "cặn bã" là gì sao? Chửi người khác có phải là cặn bã không? Nhưng vẫn có những người chửi rủa mỗi ngày. Vợ chồng cãi nhau, đã hứa không chửi mắng cha mẹ đối phương, nhưng khi tức giận, họ chửi không chừa ai cả. Những thói quen vô minh này rõ ràng là ô uế, vậy mà vẫn cứ dính vào, không ngừng nắm giữ nó, gây tổn thương cho người khác, và cũng là một sự tổn thương cho chính bản thân mình. Làm sao có thể tu tâm như vậy? Với cách tu như vậy, không thể đạt đến vô thượng Bồ Đề. Vô thượng Bồ Đề là một cảnh giới, một thánh cảnh, nơi  quý vị có thể thiện lành với người khác, khiến họ cảm thấy ấm áp như gió xuân; khi họ gặp khó khăn, sự hiện diện của bạn sẽ giúp họ tìm thấy sự giải thoát, xua tan phiền não. Nếu không,  quý vị chỉ gây thêm phiền não cho người khác,  quý vị vẫn còn đang chìm trong vô minh.  Quý vị nghĩ rằng "tôi đang giúp họ, tôi đang cứu họ", "tôi... tôi..." – cái tôi của  quý vị quá lớn,  quý vị vẫn đang ở trong vô minh. Chỉ khi thật sự hòa mình với chúng sinh, khi người khác đau khổ,  quý vị cũng đau khổ, “nỗi đau của họ là nỗi đau của tôi, phiền não của họ là phiền não của tôi", thì  quý vị mới có thể cứu người, mới có thể chứng đắc vô thượng Bồ Đề.

Trí tuệ đến từ đâu? Bởi vì cảnh giới của  quý vị là vô thượng. "Vô thượng" nghĩa là không có đỉnh cao nào nữa, "Bồ Đề" chính là lòng từ bi và trí tuệ của  quý vị. Tu tập song song từ bi và trí tuệ, vận dụng đồng thời từ bi và trí tuệ, nên người có lòng từ bi nhất định có trí tuệ, và người có trí tuệ nhất định sẽ có lòng từ bi. Đây chính là điều chúng ta gọi là giác ngộ của Phật.